De Prins Hendrikzanddijk: meerwaarde door integrale benadering dijkversterking en herstel natuur in de Waddenzee

De Prins Hendrikdijk op Texel voldoet niet meer aan de wettelijke veiligheidseisen en wordt daarom door Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier versterkt. Vóór de 3 km lange dijk wordt een kunstmatig duin en voorland opgespoten met zand. Dit voorkomt een binnenwaartse verzwaring.

Samenwerken aan ‘Zacht en natuurlijk’
Het idee voor de zandige variant is afkomstig van Texel en in 2011 door de gemeente Texel namens een brede groep belanghebbenden ingebracht als zienswijze op de startnotitie MER. In plaats van het verzwaren van de rechte dijk, zagen de eilanders liever een buitenwaartse versterking met een ‘zacht en natuurlijk’ voorland. De achterliggende weg en de landbouwgrond hoefden hierdoor niets in te leveren. HHNK heeft gehoor aan deze wens van de omgeving en met de zandige oplossing als voorkeursvariant ingestemd onder de voorwaarde dat extra financiële middelen gevonden zouden worden en een positieve toetsing door het landelijk bureau HWBP-2. De aanzienlijke meerkosten voor deze buitendijkse ‘zandige oplossing’, werden bijeengebracht door zo veel mogelijk partners achter de plannen te krijgen. De gemeente Texel, Rijkswaterstaat, de provincie Noord-Holland, het Waddenfonds, ministerie van Infrastructuur en Milieu werkten onder regie van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier nauw samen met een actieve adviesgroep van eilandbewoners, bedrijven en belangenorganisaties. Uiteindelijk ontstond door een combinatie van geldstromen de noodzakelijke brede financieringsbasis.

Metamorfose
Doordat het hoogheemraadschap tegelijkertijd nauw heeft samengewerkt met alle belanghebbende natuurorganisaties (van groot tot klein), ontstond er voldoende draagvlak voor de voorgenomen metamorfose van de waddenkust. De vergunbaarheid van een dergelijke ontwikkeling in Natura 2000 gebied was een groot risico; in samenwerking met de landsadvocaat is een innovatieve Passende Beoordeling geschreven die uitgaat van een meer dynamische interpretatie van de natuurwetgeving. Geen enkele belanghebbende is in beroep gegaan bij de Raad van State; de juridische ‘houdbaarheid’ van deze benadering is dus niet op de proef gesteld. Aandachtspunt bij het nieuwe voorland is het vooraf goed nadenken over de organisatie van het natuurbeheer. Natuurbeheer is geen taak voor het waterschap, maar vanwege de (interne) (aanbestedings)regels beleid bij betrokken grondeigenaren kan het complex zijn het natuurbeheer goed en doelmatig te organiseren.

De belangrijkste les die op Texel is geleerd, is dat intensief omgevingsmanagement, het combineren van geldstromen en een innovatieve juridische benadering van de natuurwetgeving samen tot meerwaarde en een meer toekomstbestendige waterkering kunnen leiden.

Op 3 oktober 2017 is het project aan een aannemer gegund; in 2018 start de uitvoering. Uiterlijk eind 2019 is de dijk veilig voorzien van een robuust voorland.

Meer weten?
https://www.hhnk.nl/prinshendrikzanddijk