Betrekken voorland: extra waterveiligheid bij lagere versterkingskosten dijk

Als we het land tussen de teen van de dijk en het buitenwater betrekken bij de sterkteberekening van een dijk, dan is die veel sterker dan we dachten. Als een waterschap dit zogenaamde voorland meerekent, kan dat onnodige dijkversterkingen voorkomen. Of ze kunnen veel minder ingrijpend (en dus goedkoper) worden uitgevoerd. De maatschappelijke winst is groot. De Handreiking Voorland van de Projectoverstijgende Verkenning Voorlanden van het Hoogwaterbeschermings-programma wijst de weg.

Een snelle rekensom laat zien dat we tussen 2019 en 2050 minimaal een half miljard euro kunnen besparen als we besluiten voorlanden stelselmatig mee te rekenen. Dit is nog afgezien van de vermeden maatschappelijke kosten van onbereikbare bedrijven, overlast voor omwonenden en schade aan karakteristieke landschappen.

De Handreiking Voorlanden loodst de keringbeheerder langs een aantal praktische uitdagingen. Daarnaast doet de verkenning enkele aanbevelingen voor de toekomst zodat het nog aantrekkelijker wordt voorland altijd mee te rekenen.

Handreiking voor de keringbeheerder

In het kort de drie belangrijkste uitdagingen:
    1. Waterschappen zijn terughoudend met het opleggen van beperkingen ten aanzien van het (mede)gebruik van voorlanden. Juridische aanpassingen van de legger of bilaterale overeenkomsten ten aanzien van de instandhouding of het gebruik van voorlanden worden als omslachtig gezien. Ook roepen ze weerstand op vanwege mogelijke nadeelcompensatie en de verwachte complexiteit van het eigen beheer. Echter, in veel praktijkgevallen blijkt dat dit niet zo is: de belangen van betrokkenen lopen vaak parallel wat overeenstemming vergemakkelijkt.
      1. De huidige interpretatie van natuurwetgeving zorgt voor inflexibiliteit. Voorlanden die onder de sectorale Natura2000 regels vallen zijn praktisch ‘onaanraakbaar’. Daardoor kijkt het waterschap sneller naar (overlastgevende) binnendijkse maatregelen, of naar (dure) constructies in of op de dijk.
        1. De Waterwet schrijft voor om voorlanden mee te nemen in de sterkte van de een dijk, maar beheer en onderhoud is niet subsidiabel. De dijkversterkingskosten worden wél vergoed, maar de meerkosten van het beheer van een dynamisch voorland niet. Terwijl een voorlandoplossing juist die hogere versterkingskosten zou kunnen voorkomen of verkleinen.

      Voor deze en andere uitdagingen heeft de Projectoverstijgende Verkenning Voorlanden een handelingsperspectief geschetst. Het resultaat is een praktische handreiking voor ‘hoe de keringbeheerder met deze belemmeringen kan omgaan’. Het handelingsperspectief neemt de meeste van de praktische bezwaren weg en streeft naar maximaal maatschappelijk rendement. Daarnaast worden enkele aanbevelingen gedaan voor de toekomst.

      De drie belangrijkste aanbevelingen die de Handreiking Voorland aan keringbeheerders doet:
        1. Neem het voorland altijd mee in de berekeningen en organiseer uw belang. Ga dit gesprek met externe belanghebbenden niet uit de weg, want in de praktijk blijkt juridische en financiële ‘koudwatervrees’ vaak onnodig. Koppel dus de mate van juridische borging aan het veiligheidseffect van het voorland. Immers, betrokken partijen op een voorland hebben ook vaak parallelle belangen bij het beheer en in stand houden ervan. In veel van de verkende praktijkgevallen zijn de gedeelde belangen een uitstekende basis voor het sluiten van een (juridische) overeenkomst over de instandhouding, beheer en het gebruik van een voorland. Juridische overeenstemming met alle partijen rond een voorland kan leiden tot wederzijdse voordelen: werk-met-werk, minder overlast voor de streek en lagere versterkingskosten voor rijk en waterschappen.
          1. Veel voorlanden hebben de status van beschermde natuur. Ga in gesprek over de rol, de functie en de kansen van deze buitendijkse natuurgebieden. Een starre interpretatie en hantering van natuurwetgeving hoeft het benutten én creëren van kansen niet in de weg te staan. Veel keringbeheerders beginnen er liever niet aan om natuurlijke voorlanden bij de waterkering te betrekken om lange, onzekere en vertragende procedures te voorkomen. Bij een lossere interpretatie van de wetten en regels krijgt ook de natuur volop kansen.
            1. Bekijk de baten en kosten van een dijkversterking integraal en over de gehele levensduur. Dus: vanuit de oogpunten van Rijk, Waterschap en andere (externe) belanghebbenden. En met een eerlijk gesprek over de beheerkosten. Dan kan de keuze voor het betrekken van voorlanden worden gemaakt vanuit het overzicht van de totale maatschappelijke kosten en baten. Zo’n aanpak leidt tot de laagste maatschappelijke kosten en is evenwichtiger en transparanter dan wanneer er alleen vanuit het eigen perspectief van de waterkeringbeheerder wordt gekeken.

          Voor meer informatie klik je op onderstaande links.

          Contact

          Het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard voert de POV Voorlanden uit onder de paraplu van het Hoogwaterbeschermingsprogramma. In dit programma werken Rijk en waterschappen samen om Nederland te beschermen tegen overstromingen, nu en in de toekomst.

          Voor meer informatie over de POV Voorlanden kunt u contact opnemen met:
          Wouter den Hengst van het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, 010- 453 74 75 of via w.den.hengst@hhsk.nl

          POV Voorlanden is onderdeel van het Hoogwater Beschermingsprogramma HWBP.